Matura 2026 z języka polskiego: jak będzie wyglądać egzamin
Nowa formuła egzaminu z języka polskiego w 2026 roku kładzie nacisk na jasne zasady oceniania oraz logiczną konstrukcję zadań. Artykuł prezentuje najważniejsze elementy części pisemnej i ustnej, a także wskazówki, które pomogą zdającym zaplanować skuteczną strategię nauki. Informacje o przebiegu egzaminu pochodzą z oficjalnego informatora i obowiązują również w bieżącym roku.
W praktyce maturzyści muszą opanować zarówno umiejętność analizy tekstów, jak i przygotowanie własnej wypowiedzi. Dodatkowo istnieje możliwość podejścia do języka polskiego na poziomie rozszerzonym, co wiąże się z odrębnymi wymogami dotyczącymi formy i długości prac. W artykule omawiamy, jak rozkładają się punkty i jakie elementy należy uwzględnić w planowaniu przygotowań.
Ważne jest, by korzystać z zestawów zadań z Informatora o egzaminie od 2024/2025, który zawiera przykładowe zadania i rozwiązania. Dzięki temu zdający mogą zrozumieć, jakie typy pytań pojawiają się w arkuszu i jakie konteksty warto przemyśleć w trakcie nauki.
Kształt egzaminu w 2026 roku
Egzamin z języka polskiego pozostaje obowiązkowy zarówno w części pisemnej, jak i ustnej. Maturzyści mają także możliwość wybrania języka polskiego jako przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym. Całość opiera się na standardach zawartych w Informatorze maturalnym z 2024/2025, który obowiązuje także w 2026 roku. W praktyce oznacza to, że uczniowie przystępują do dwóch arkuszy w części pisemnej oraz do egzaminu ustnego zgodnie z harmonogramem wyznaczonym przez szkołę.
Część pisemna na poziomie podstawowym
Sesja pisemna trwa 240 minut i obejmuje dwa arkusze. W arkuszu „Język polski w użyciu” znajduje się od 5 do 7 zadań, które odwołują się do tekstów zamieszczonych w arkuszu i mogą zawierać odniesienia do innych utworów. Zadania są zarówno zamknięte, jak i otwarte, a łączna liczba punktów wynosi 10. Drugim elementem jest test historycznoliteracki, z którego należy rozwiązać od 6 do 15 zadań, za które uzyskuje się 15 punktów. Do wypracowania przeznaczono najwyższą pulę punktów – 35. Maturzyści mają do wyboru dwa tematy, a w treści pracy muszą uwzględnić dwa utwory literackie (w tym lekturę obowiązkową) oraz dwa konteksty pogłębiające rozumienie omawianych dzieł. Tekst wypracowania powinien liczyć co najmniej 300 wyrazów.
Część ustna — przebieg i ocena
Egzamin ustny trwa 30 minut, z czego 15 minut przeznaczone jest na przygotowanie, a 15 minut na wypowiedź i rozmowę z komisją. Uczestnik losuje zestaw egzaminacyjny składający się z dwóch zadań: pierwsze dotyczy znajomości lektury obowiązkowej z podstawy programowej i wygłoszenia wypowiedzi z uwzględnieniem wybranego kontekstu, a drugie odnosi się do literatury, innych dzieł sztuki lub języka i wymaga omówienia na podstawie załączonego materiału. W części ustnej można zdobyć do 30 punktów. Dla zdających, którzy wybierają poziom rozszerzony, przygotowanie polega na napisaniu wypracowania sprawdzającego znajomość lektur obowiązkowych, przy czym do dyspozycji jest dwa tematy. Egzamin trwa 210 minut, a wypracowanie musi mieć co najmniej 400 wyrazów. W pracy należy przywołać trzy utwory literackie, w tym jedną lekturę z listy lektur obowiązkowych, oraz zawrzeć jeden kontekst interpretacyjny z szerokiego wachlarza możliwości (np. historyczno-literacki, filozoficzny, kulturowy, społeczny).
Poziom rozszerzony — dodatkowe wyzwania
Egzamin z języka polskiego na poziomie rozszerzonym to przedostatni dzień sesji pisemnych. Uczestnicy wybierają jeden z dwóch tematów wypracowania, w których należy odwołać się do przynajmniej trzech utworów, w tym jednej lektury obowiązkowej. Czas trwania wynosi 210 minut, a objętość wypracowania nie może być krótsza niż 400 wyrazów. Do realizacji zadania niezbędne jest uwzględnienie jednego kontekstu interpretacyjnego z wybranego zestawu (np. historyczno-literackiego, biograficznego, kulturowego, filozoficznego lub politycznego). Taka konstrukcja ma sprawnie połączyć wiedzę o literaturze z umiejętnością formułowania własnych, spójnych argumentów.
Terminy, organizacja i praktyka egzaminacyjna
Egzamin ustny odbędzie się w dniach 8–30 maja 2026 roku, w szkołach według harmonogramów ustalonych przez przewodniczących zespołów egzaminacyjnych. Zwykle to szkoła organizuje kolejność i tempo wystąpień, co pozwala zdającym dojść do optymalnego komfortu. W praktyce ważne jest, aby rozplanować naukę tak, by opanować zarówno kryteria oceniania, jak i umiejętność klarownego uzasadnienia własnych poglądów. Powyższe zasady dotyczą zarówno części podstawowej, jak i rozszerzonej, a ich stosowanie wymaga regularnych ćwiczeń oraz analizy przykładowych arkuszy.
Praktyczne wskazówki i plan działania
Najlepszym sposobem na przygotowanie do matury z języka polskiego jest połączenie analizy tekstów z ćwiczeniami wypowiedzi ustnych. Warto zacząć od przeglądu lektur obowiązkowych i tworzenia krótkich notatek kontekstowych. Regularne rozwiązywanie arkuszy z poprzednich lat pomaga utrwalić typy zadań i tempo pracy. W części ustnej kluczowe jest sprecyzowanie kontekstu i umiejętność prowadzenia rozmowy z komisją, co wymaga praktyki przed lustrem lub z partnerem do ćwiczeń. Dla zdających na poziomie rozszerzonym ważne jest, by wypracowania były logiczne, spójne i poparte przykładami z lektur oraz kontekstu interpretacyjnego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy egzamin z języka polskiego jest obowiązkowy w obu częściach?
Tak. Egzamin z języka polskiego jest obowiązkowy zarówno w części pisemnej, jak i ustnej. Dodatkowo maturzyści mogą wybrać język polski jako przedmiot rozszerzony.
Ile punktów można zdobyć w części pisemnej na poziomie podstawowym?
W części pisemnej zdaje się łącznie 60 punktów: 10 za test „Język polski w użyciu”, 15 za test historycznoliteracki oraz 35 za wypracowanie.
Co trzeba zawrzeć w wypracowaniu na poziomie rozszerzonym?
Wypracowanie musi zawierać trzy utwory literackie (w tym jedną lekturę obowiązkową) oraz co najmniej jeden kontekst interpretacyjny; objętość wynosi minimum 400 wyrazów.
Jakie mogą to być konteksty w wypracowaniu?
Możliwe konteksty obejmują m.in. historyczno-literacki, teoretycznoliteracki, biograficzny, kulturowy, mitologiczny, biblijny, religijny, historyczny, filozoficzny, egzystencjalny, polityczny i społeczny.
Kiedy odbywają się egzaminy ustne?
Egzaminy ustne zaplanowano na okres od 8 do 30 maja 2026 roku i są przeprowadzane w szkołach zgodnie z harmonogramem ustalonym przez komisję.